PLANET KURDISTAN

PLANET Kurdistan è un laboratorio d’idee, proposte e progetti con l’obiettivo di contribuire alla discussione sulla identità culturale kurda. È un processo di immaginazione collettiva in grado di rappresentare tutte le complessità e diversità di questo popolo e a stimolarne un futuro condiviso.
PLANET K è una piattaforma virtuale, attraverso il suo sito www.planetk.org, e un luogo fisico ospitato all’interno della 53. Esposizione Internazionale d’Arte – Biennale di Venezia nello spazio polivalente di San Leonardo a Venezia.
Con il contributo del collettivo di architetti, designer e grafici di Rebiennale, la sala San Leonardo sarà trasformata in un laboratorio nel quale artisti kurdi – e, grazie ad una Open Call, tutte le persone che volessero dare il loro contributo – possono incontrarsi, scambiare opinioni e costruire collettivamente i presupposti di base per la definizione di una identità culturale kurda.

La Biennale d’Arte di Venezia è uno dei più prestigiosi palcoscenici per l’arte contemporanea e anche il luogo dove si intrecciano in maniera più articolata le complesse relazioni tra arte e rappresentazione nazionale. Ogni paese sceglie quali artisti possono meglio interpretare i suoi progressi artistici, la sua ampiezza di vedute e le sue aspirazioni. In questo contesto, rappresentare l’arte di un popolo senza nazione è l’apertura ad un percorso di auto determinazione di presupposti comuni e condivisi. L’arte non intesa come strumento di spettacolarizzazione, ma come stimolo ad un processo di identificazione.

PLANET K vuole essere prima di tutto un terreno di confronto e produzione tra gli artisti provenienti dalle quattro nazioni in cui è stato diviso il popolo kurdo – Iraq, Iran, Siria e Turchia -, ma anche dalla ‘quinta’ parte, più recente, in cui il popolo kurdo è stato costretto a vivere, quella rappresentata dall’esilio. La diaspora kurda infatti è una realtà di oltre 1milione e trecentomila persone soltanto nell’Europa occidentale.

Nelle due settimane antecedenti l’inaugurazione della Biennale artisti, filosofi, designer, sociologi, giornalisti, etc., interessati alla definizione di questo processo di immaginazione collettiva si confronteranno su tre temi fondamentali, sintesi delle potenzialità future del popolo kurdo: Identity, Borders, Language.

Identity
Lo sforzo degli intellettuali kurdi va nella direzione di una identità che riflette l’esperienza dalla guerra, dell’esilio, della migrazione forzata, ma che è anche capace di guardare oltre. Uno sforzo che parte dall’identità negata (in particolare in Turchia dove lo stato perseguita sistematicamente l’identità kurda), e dall’identità intima che migliaia di kurdi vivono quotidianamente dall’esilio, verso una riappropriazione di una cultura viva. Identità come memoria, dialogo, confronto.

Borders
Il Kurdistan è una regione divisa da confini, piuttosto che delimitata all’interno di essi. Una regione territorialmente collocata in quattro realtà nazionali diverse i cui confini vengono attraversati ogni giorno da migliaia di persone in fuga dalla guerra, da persecuzioni e dalla povertà. I confini sono barriere, linguistiche, culturali, ma anche barriere individuali incontrate nei paesi “ospiti” che spesso si rivelano ben poco accoglienti. I confini metaforicamente sono anche quelli che ancora relegano in molte zone le donne a una posizione di cittadini di seconda classe.

Language
Nel percorso di costruzione di Planet K abbiamo usato ben 7 lingue: sorani, kurmanci, italiano, inglese, francese, turco e tedesco. La lingua è una forma di resistenza, soprattutto negli stati, tra cui la Turchia, nei quali è tuttora una lingua proibita e perseguita. La lingua è il veicolo di un nuovo messaggio per il futuro, significa essere in grado di esprimere se stessi e le proprie idee liberamente. Poter comunicare il proprio passato per riuscire a definire un avvenire costruito su basi salde, facendo delle diversità una risorsa piuttosto che una scomoda eredità.

La 53. Esposizione Internazionale d’Arte con il titolo Fare Mondi ispira questo processo di appartenenza. Non l’appartenenza a una cultura ufficiale, di stato, ma un’appartenenza inclusiva, in costante definizione, aperta agli influssi e alle possibilità di sviluppo futuro. PLANET K è molto più di una rappresentazione nazionale di arte, è pensare un luogo comune dove fare abitare la nostra immaginazione, le nostre aspirazioni, e le nostre idee. È un nuovo pianeta.
KURDISTAN
Il Kurdistan come entità politica nazionale non è mai esistito, nonostante il Trattato di Sevres del 1920 prendesse in considerazione la possibilità di un Kurdistan indipendente qualora la maggioranza degli abitanti di quella terra lo avesse richiesto. Il Trattato di Losanna del 1923 cancellò tutto ciò e stabilì la divisione del Kurdistan (ricco di petrolio, acqua e altre risorse naturali) tra gli attuali stati, Turchia, Iraq, Iran e Siria. Negli anni ormai le rivendicazioni kurde a uno stato nazionale sono state sostituite dalla ricerca, anche sperimentale, di nuove forme di autonomia. E proprio in queste settimane con forza si parla di una possibile prima conferenza di pace, da tenere nel Kurdistan iracheno, per mettere attorno a un tavolo tutte le parti coinvolte nel conflitto che ha la sua espressione più violenta in Turchia.

PLANET KURDISTAN
Planet Kurdistan, azmûnxaneyek e ji bo dewlemendkirina nêrîn û projeyên derbarê çand û nasnameya Kurdî.Ev piroseseke ku nêrînên hevbeş, ji bo kû bikaribê nunertiya hemû cûdahî û pirsgrêkên gelê Kurd bike. Planet Kurdistan, bibê bingeh ji bo pêşerojeke hevbeş.

PLANET K, platformek e înternêtiye. Bi rêya malpera xwe ya fermî www.planetk.org xebatên xwe ji raya giştî re aşkire dike. Her weha nawendek e di nav 53-pêşengeha nawneteweyi hunerî- Venice Biennale, li San Leonardo li Venice jî cîh digirin.

Bi hevkarîya hevbeş a mîmaran, dizayneran û grafîkeran Rebiennale, San Leonardo dibe ezmûnxaneyek ku di nav de hunermendên kurd- û bi hevkarîya Open Call, hemû kesên ku dûxwazin alîkarî bikin- dikarin hevûdû bibînin û nêrînên xwe bi hevûdûre parve bikin. Ji bo plansaazîyeke hevbeş a nasnameyeke çanda kurdî weke bingeheke hevbeş ji xwe re bi afirînin.

Venice Art Biennale, yek ji platformeke herî bi prestîje û saziyeke navnatewî ku ji bo hunera serdem, navendeke ku di nav da pêywendiya navbera huner û nunertîya neteweyi bi şêwazeke komplêx û bi awayekı berfireh digêhêjin hevûdu. Her welatek dikare bi serê xwe hunermendên xwe yên herî baş hilbijêrin ku nûnertiya pêşketinên hunera welatê xwe bikin. Di wê çarçovê de nunertiya hunera gelekî bêwelat, bi wateya proseseke xweserî ye. Divê huner ne wekî lîstokêk bê dîtin, belkî pêwîste kû weke îlhamek ji bo prosesa xwe nasandinê bêdîtin.Armanca PLANET K, giştina platformeke nû ye ji bo diyalog, danberhevî û berhemderanîn di nav hunermendên Kurd de ku li her çar parçeyên Kurdistanê dijîn, wek Iran, Iraq, Suriye, Tirkiye û herweha “beşa pêncemîn” ku kurdên diyasporayê nûnertî diki beşdarî bibin. Hejmara Kurdên diyasporayê ku li rojawayê Europayê dijîn, yekmîlyon û sêsed hezar in.Du hefteyan berîya ku Biennale bê vekirin, hunermend, fîlosof, dizayner, komelnas, rojnamevan û hwd. hemû kesên ku daxwazîyek e wan heye, ji bo dariştina prosesa fikrên hevbeş, bi hev re dikarin gotûbêj li ser sê pirsên bingehî bikin ku sentêza potansîyelê pêşeroja gelê Kurd e: Nasname, sînor û ziman.

Nasname

Hewildanên rewşenbîrên Kurd, ber bi nasnameyeke diçin ku bandora şer, penaberî û derkirina bi darê zorî li ser heye, û di heman demê da dikare wan jî derbaz bikin. Hewlên ku di nav nasnameyekî sergirtî da derdikevin pêş ( bi taybet li Tirkiyeyê ku dewlet bi awayekî sistêmatîk nasnameya Kurdî difetisîn in) û nasnameyeke germ ku bi hezaran Kurdên penaber his dikin, ber bi daxwaziyek ji bo nasnameyeke zîndî diçin. Nasname wekî biranîn, gotûbêj û bi hevûdu guhertin.

Sînor

Kurdistan, herêmek e ku bi çend sînoran nehatiye dor girtin, hatiye dabeş kirin.

Navçeyek e ku buye çar parçe û ji yek neteweyekê pêk tê kû her roj sînorên wê ji aliya hezaran kesên ji şer, bindestî û hejarî direvin û tên derbaz kirin. Ev sînor, fîzîkî, ziman an kulturî ne. Lê belê ev sînor dikarin bibin mirovî jî. Her wiha Sînor wisa dikin ku bênavber asta jinê dibe hevwelatîya dereceya dudu.

Ziman

Li proseya damazrandina Planet K, em bi heft ziman û zaraveyên cuda, li gel hevdû diaxifin: Soranî, Kurmancî, Tirkî, Italî, Înglîzî, Fransewî û Elmanî. Ziman şêwazeke ku em weke amûrekî tekoşînê, bi taybet li welatên weke Tirkiye ku ziman hatîye qedexe kirin û fetisandin dibînîn. Ziman ji bo peyamên nû yên pêşerojê amûrek e (wasite). Ziman tê wateya ku hemû kes bikaribin nêrînên xwe bi şêwazekî azad bêjin. Ji bo bikaribe bingehekî baş ji pêşerojê re biafrîne gelêk girînge ku mirov bikaribe derbazîya xwe bêje. Di heman demê da nabe ku cudahbûna weke dîrokek e qirêj mirov lê binêre, divê weke dewlemendiyekê bên dîtin.

53-hemîn pêşengeha hunerî ya nawneteweyî, Fare Mondi/Making Worlds, îlhama (havin) prosesa bihevûdûre girêdanê ye. Ne girêdanek e bi kulturêke fermî hatîye damezrandin, ne kulturêke dewletî, bi awayekî girêdanêk e bi esasê beşdarbuna ku herdem tê guhertin û herdem ji bo wergirtina bandorên nû û îmkanan bo pêşxistina pêşerojê vekiriye. PLANET K, ne tenê pêşengeheke hunerî ya navneteweyî ye, lewra platformêkî hevbeş e, ji bo xeyal, hêvî û nêrîn têda bijîn. Gerdûneke nuye.

KURDISTAN:

Tu caran li Kurdistan ê yekbunek e siyasî ya netewî çênebûye. Heger ku piraniyên mirovan di Kurdistanê de dijîn, bixwazin peymana Sewr ê (1920) daye nîşandan kû derfetên Kurdistanek e serbixwe li herêmê heye. Peymana Lozan ê (1923) ev hêvîyên Kurdistaneke serbixwe kêm kir. Bi peymana Lozan ê dabeşkirina Kurdistanê ( nawçeyek pir bi neft, av û çavkaniyen dinên xwezayî) li navbera dewletên Tirkiye, Iran, Iraq u Suriye hate parve kirin. Bi demê re daxwaziya Kurdan ji bo dewleteke serbixwe hatiye guhertin û li şuna wê lêgerînek ji bo otonomî yê ku gelêk caran weke ceribandinekê pêşketiye/pêşdikeve. Di hefteyên derbaz buyî de, cara yekemîn, mijara konfransa aşitîyê li herêma otonomi ya Başûrê Kurdistanê, hate gotûbêj kirin. Tête gotin ku armanca konfransê ev e: Hemî aliyên ku girêdayî pirsa Kurdî ne, bi taybetî jî ku Kurd li Tirkiyeyê di asteke dijwar de dijîn bên ba hevûdû.